Po tegorocznym konkursie PLANETA IZABELIN, w którym miałam przyjemność być przewodniczącą jury, pozostał mi lekki smutek. Związany jest on z tym, że dla kilku zgłoszonych książek, mimo że podobały mi się bardzo, nie znalazło się miejsce na podium. Pozazdrościłam jurorom konkursu Polskiej Sekcji IBBY, któremu od paru lat towarzyszy tak zwana Pokonkursowa Lista Bis. Trafiają na nią te tytuły, które nie zmieściły się w gronie nominowanych, ale zdaniem jury zasługują na zauważenie.

Pomyślałam sobie, że ja przecież też tak mogę 😉 Na mojej tegorocznej prywatnej pokonkursowej Liście Bis znalazły się trzy książki. Oto pierwsza z nich:

W poprzedniej edycji naszego konkursu triumfowała „Puszcza. Opowieści karpackich buków” Joli Richter-Magnuszewskiej. Napisałam: triumfowała, bo została nagrodzona podwójnie, także przez jury dziecięce. Jej kolejna autorska książka – „Co mówią zwierzęta?” nie wzbudziła aż takiego zachwytu, ale podobała się zarówno dorosłym, jak i niedorosłym jurorom. Gdybym chciała użyć kwantyfikatorów, które miały zastosowanie w Plebiscycie Blogerów LOKOMOTYWA, powiedziałabym, że „Puszcza” zdecydowanie zasługiwała na nominację w kategorii: Od A do Z, natomiast ta jest murowaną kandydatką do nominacji w kategorii: fakt.

Nasza planeta tętni życiem. Pełno go dookoła. Przypuszcza się, że na ziemi żyje ponad 8 milionów gatunków zwierząt. Tak różnorodnych i tak wyjątkowych.

Jedne są puchate, inne ledwo porośnięte włosami. Ogromne lub maleńkie. Z twardymi pancerzami, rogami i kopytami. Pływają, latają, pełzają, skaczą i biegają. Niektóre poruszają się głośno, inne bezszelestnie. Żyją samotnie, łączą się w pary, tworzą rodziny i większe grupy. Zamieszkują lądy, wody i podziemia. Są wszędzie. Dzikie i udomowione. Kontaktują się tylko z przedstawicielami swojego gatunku albo nawiązują relacje z innymi gatunkami. Milczą lub bardzo hałasują, jazgoczą i szumią. Śpiewają serenady, czują i okazują emocje.

My też należymy do królestwa zwierząt, ale często o tym zapominamy…

Od najmłodszych lat uczymy się, że kot miauczy, pies szczeka, wilk wyje a kura gdacze. Uważamy zazwyczaj, że to wszystko, co zwierzęta mają do zakomunikowania – sobie i nam.

Nie zastanawiamy się, co mogą oznaczać i do czego służą dźwięki wydawane przez różne stworzenia. Może dlatego, że nie wszystkie docierają do ludzkiego ucha, błędnie zakładamy, że nie istnieją? (…)

A gdyby tak zostać uważnym obserwatorem i odkryć, co mówią zwierzęta? Dzięki temu moglibyśmy uniknąć niespodzianek i wiele się nauczyć.

Tę książkę tworzą trzy składowe. Pierwszą jest dobrze napisany tekst popularno-naukowy o tym, jak rozumieć odgłosy i zachowania zwierząt – i tych domowych (bardzo ciekawe psie, kocie i końskie ABC!), i tych które możemy spotkać w lesie. Drugą natomiast – piękne ilustracje. Ciekawych i starannie zilustrowanych książek jest teraz wiele, ale „Co mówią zwierzęta?” mają jeszcze wartość dodaną czyli kody QR.

Przyznam, że trochę czasu zajęło mi rozkminienie, jak je odczytać przy pomocy telefonu. Nie wątpię jednak, że czytelnicy z grupy docelowej nie będą mieli z tym najmniejszego problemu. Dzięki tym kodom możemy usłyszeć to, czego się opisać nie da, bo nie da się tego na ludzki język przełożyć. Przenoszą nas one na stronę internetową, na której znajdziemy nagrania nie tylko różnych gatunków ptaków, ale także odgłosy niedźwiedzia, dzików czy borsuka.

Pamiętam, że w gronie jurorskim rozmawialiśmy o tym, że jednym z celow naszego konkursu jest odciągnięcie dzieciaków od ekranów i pokazanie im książki jako ciekawej rozrywki analogowej. Kody QR, które wymagają użycia telefonu, trochę się z tym kłócą, to fakt. Ale z drugiej strony – można ją czytać także bez tego i nadal będzie interesująca. Tak jak napisałam – jest to wartość dodana 😉

To nie jest pierwsza książka z kodami QR, która znalazła się na półce Małego Pokoju – w poprzednich dzięki nim można było posłuchać muzyki i zobaczyć dzieła sztuki. Bardzo jestem ciekawa, o co jeszcze można uzupełnić treść zawartą na papierze dzięki kompozycji kontrastowych kwadracików ???

Jola Richter-Magnuszewska (tekst & ilustr.) „Co mówią zwierzęta?”, wyd.: Kropka, Warszawa 2025